أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ
535
دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )
سعدى گويد : « شيّادى گيسوان بافت كه من علويم و با قافلهء حجاز به شهر در رفت كه از حج همىآيم » . ( گلستان ، تصحيح و توضيح : مرحوم يوسفي ، ص 81 ) . ( 1120 ) 69 / 14 « امروز هنوز سدنهء كعبهاند . » جايگاه اين جمله در متن ، از منظر توالى منطقي ، ظ . درست نيست . اين جمله ظ . از مصنّف است . بدين طريق خواننده را مىآگاهاند كه هنوز سدنهء كعبه فرزندان آن عثمان هستند ؛ اين از سنجش با متن « تاج التّراجم » بهتر دانسته مىشود : « . . . ، و امروز نيز هم اندر دست ايشان ( أولاد عثمان ) است » . ( تاج التّراجم ، ج 2 ، ص 500 ) . گمان مىكنم جملهء « امروز هنوز سدنهء كعبهاند » در متن ما ، يا از جاى اصلىاش كه پس از اين بوده ، خارج شده و به اينجا آمده است و يا مقداري از متن پيش از اين جمله ساقط شده ؛ مثلا شايد لفظ « طلحه » در دو سطر پياپى آمده بوده و چشم كاتب دچار پرش گرديده و ما بين دو لفظ را انداخته . ( 1121 ) 69 / 15 « خذها . . . ظالم » . سنج : أسباب النّزول ، الواحدي ، ص 105 ، دو بند دوم و سوم . ( 1122 ) 69 / 17 « باز ستانذ » . در دستنوشت : « باز ستاند » ( بىنقطهء ذال پارسى ) . ( 1123 ) 70 / 2 و 3 « انّى تارك فيكم الثّقلين . . . ان تمسكتم به لن تضلوا ابدا . » . ما پيش از اين ، در بارهء حديث گرامى ثقلين سخن گفتهايم ؛ بنگريد يادداشت ما را در همين سلسله يادداشتها . ( 1124 ) 70 / 6 « يوصيكم اللّه » . خواست مصنّف - طاب ثراه - آيت يازدهم سورت ارجمند « النّساء » است . ( 1125 ) 70 / 7 « نحن معاشر ( 133 ) الأنبياء » . صورت كامل اين منقول اينست : « نحن معاشر الأنبياء لا نورث ما تركناه صدقة » ( نگر : رسالة حول حديث نحن معاشر الأنبياء لا نورث ، تأليف الشيخ المفيد ( ره ) ، تحقيق مالك المحمودي ، ص 4 و 19 ) . محقّق ارجمند رسالهء شيخ مفيد - كه ميان كمانكان ذكرش برفت - در حاشيهء صورت كامل منقول مرقوم فرمودهاند : « رواه أحمد بن حنبل في المسند 1 / 4 - 6 - 9 - 10 - 13 - 25 - 47 - 48 - 60 - 162 - 164 - 191 - 208 . و مسلم في صحيحه الجزء الخامس / 154 كتاب الجهاد ، و البخاري في صحيحه الجزء الرابع / 71 كتاب الجهاد ، باب فرض الخمس ، و الجزء الخامس / 20 كتاب الفضائل ، باب مناقب قرابة رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - و الجزء الثامن / 149 كتاب الفرائض . » ( مأخذ پيشگفته ، ص 19 ، ح 1 ) ضمنا نگر : مناظرات في الإمامة ، ص 376 و 466 . خوانندهء طالب را مىشايد رسالهء پيشگفته از شيخ مفيد - أعلى اللّه مقامه - را در مطالعه گيرد و از مقدّمه و پيوستهاى سودمند طبع كنگرهء شيخ - قدّس سرّه - ( به تحقيق آقاى مالك المحمودي ) سود جويد . مزيد فائدت را ، مىگويم كه اين رساله در مجموعهء « مصنّفات الشيخ المفيد » كه در چهارده دفتر با جلد محكم در